Kinh Tế Tri Thức Là Gì? Vai Trò Của Nền Kinh Tế Tri Thức

Kinh tế tri thức là gì? Đây chính là cụm từ xuất hiện rất nhiều không chỉ ở Việt Nam mà còn là con đường “tiến thân” được nhiều quốc gia lựa chọn. Vậy thì, thuật ngữ này cần được hiểu như thế nào cho đúng? Và nó có vai trò, cơ hội hay thách thức gì? Quý bạn đọc sẽ thu thập được câu trả lời chính xác nhất thông qua bài viết ngày hôm nay của Taichinh.vip. Hãy tham khảo nhé!

kinh tế tri thức là gì

Kinh tế tri thức là gì? Ví dụ về kinh tế tri thức

Kinh tế tri thức là gì?

Kinh tế tri thức (tiếng Anh là: Knowledge Economy) là nền kinh tế phát triển trên cơ sở sức mạnh của tri thức nhằm sử dụng các nguồn lực kinh tế một cách hiệu quả nhất có thể.

Bao gồm những hoạt động chuyển giao, cải tiến, nghiên cứu công nghệ nhằm tạo ra nhiều tài sản, của cải vật chất và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Ví dụ về kinh tế tri thức

Ví dụ về kinh tế tri thức sẽ được chúng tôi cập nhật ngay sau đây. Cụ thể là: 

  • Để lập trình trí tuệ nhân tạo, người ta phải biết các ngôn ngữ lập trình như Python, SQL,… đòi hỏi nhiều chất xám và thời gian hơn các công cụ văn phòng như Word, Excel, Powerpoint.
  • Không ngừng cải tiến phần mềm máy tính, mạng kết nối như hệ điều hành Grab taxi, Uber, mạng xã hội Facebook, Google, Youtube …
  • Qua định nghĩa kinh tế tri thức là gì, chúng ta có thể đưa ra những ví dụ cụ thể về các công ty như: Microsoft, Netscape, Yahoo, Dell, Cisco. Họ không ngừng đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) để tìm ra những phương pháp và giá trị mới, ưu việt.

Vai trò của nền kinh tế tri thức ở Việt Nam là gì?

Ngân hàng Thế giới đã đánh giá rằng: Đối với các nền kinh tế tiên phong trong nền kinh tế toàn cầu, sự cân bằng giữa hai yếu tố tri thức và tài nguyên nghiêng về tri thức. 

Tri thức đã thực sự trở thành yếu tố quan trọng nhất quyết định mức sống – hơn cả đất đai nhiều hơn là tư liệu sản xuất, nhiều hơn là yếu tố lao động. Các nền kinh tế công nghệ tiên tiến nhất hiện nay thực sự dựa trên tri thức.

Tri thức là lực lượng sản xuất trực tiếp

Đây chính là nguồn lực quan trọng nhất, có vai trò chủ đạo trong nền kinh tế tri thức. Tri thức phải được vận dụng vào việc sản xuất ra của cải vật chất, động cơ của sự phát triển kinh tế. Do đó, nhu cầu về lao động có trình độ, kỹ thuật và tay nghề cao ngày càng tăng.

Nền kinh tế tri thức dựa trên KHCN

Trong nền kinh tế công nghiệp, khả năng cạnh tranh chủ yếu dựa vào việc tối ưu hóa và cải tiến các công nghệ sẵn có. Tiếp theo, nền kinh tế tri thức phải dựa trên nghiên cứu, sáng tạo và tạo ra công nghệ mới.

Thay đổi cơ cấu công việc

Trong nền kinh tế tri thức, công việc tri thức tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao hơn trong thời gian ngắn hơn. Cơ cấu lao động sẽ phải chuyển từ lao động trình độ thấp quen làm việc chân tay hoặc thiếu đổi mới sang lao động trí óc.

Một trong số các vấn đề quan trọng là nguồn lực phải được trí tuệ hóa, sáng tạo hơn, đổi mới hơn và không ngừng học hỏi để làm theo, đáp ứng nhu cầu mới của xã hội.

Được xem xét về quyền sở hữu trí tuệ

Trong nền kinh tế tri thức, quyền sở hữu trí tuệ là sự bảo đảm hợp pháp cho tri thức, từ đó sức sáng tạo được coi trọng, được nuôi dưỡng và tiếp tục được tạo ra. 

Năng lực đổi mới và nguồn lực trí tuệ được coi là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh, tiềm năng phát triển và sự thịnh vượng của một quốc gia, vùng lãnh thổ.

Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế toàn cầu

Nền kinh tế tri thức chỉ có thể thực sự hình thành và phát triển khi lực lượng lao động có trình độ tay nghề cao, sự phân công lao động mang tính quốc tế, hệ thống sản xuất liên kết giữa các công ty ở nhiều quốc gia.

Các quốc gia sẽ luôn nỗ lực tạo ra những công dân toàn cầu có thể làm việc ở bất kỳ quốc gia nào với trình độ như nhau, cần có nền kinh tế tri thức và hướng tới toàn cầu hóa thực sự.

Tiêu chíKinh tế sơ khaiKinh tế công nghiệpKinh tế tri thức
Đầu vào của sản xuấtLao động, đất đai, vốnLao động, đất đai, vốn, công nghệ, thiết bịLao động, đất đai, vốn, công nghệ, thiết bị, tri thức, thông tin
Đầu ra của sản xuấtLương thựcCủa cải, hàng hóa, tiêu dùng, xí nghiệp, nền công nghiệpSản phẩm công nghiệp với công nghệ hiện đại, tri thức, vốn tri thức
Cơ cấu xã hộinông dânCông nhânCông nhân tri thức
Tỷ lệ đóng góp của khoa học công nghệDưới 10%Trên 30%Trên 80%
Đầu tư cho giáo dụcDưới 1% GDPTừ 2 đến 4% GDPTừ 8 đến 10% GDP
Tầm quan trọng của giáo dụcNhỏLớnRất lớn
Trình độ văn hóa trung bìnhTỉ lệ mù chữ cao.Đa số sau trung học phổ thông

Những cơ hội và những thách thức của kinh tế tri thức

những cơ hội và những thách thức của kinh tế tri thức

Trong lịch sử phát triển lâu đời của loài người, kinh tế tri thức là hình thức phát triển cao nhất. Nó phản ánh sự tiến bộ vượt bậc về mọi mặt của khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường, quản lý kinh tế, … 

Tuy nhiên, sự phát triển của nó cũng tạo ra những cơ hội và thách thức cho con người như sau:

Cơ hội

Chúng ta đều biết kinh tế tri thức có vai trò quan trọng không chỉ đối với Việt Nam mà đối với toàn thế giới. Nhờ sự phát triển đặc biệt này, nhiều cơ hội đã được tạo ra cho nhân loại. Hãy cùng xem những lợi ích của việc tiết kiệm như sau:

  • Hoạt động sản xuất KD sử dụng nguyên liệu và năng lượng tự nhiên nên tạo ra sản phẩm sạch, không gây ô nhiễm môi trường. Nhờ đó tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững;
  • Sản xuất sản phẩm theo nhu cầu người tiêu dùng, luôn cân đối cung cầu, hạn chế tồn kho;
  • Cái mới luôn được tạo ra liên tục, không phải từ sự phát triển cũ;
  • Quá trình nghiên cứu, sáng tạo của con người không ngừng được thúc đẩy và phát triển trong nền công nghệ hiện đại;
  • Ứng dụng công nghệ thực tế ảo hay còn gọi là VR vào các hoạt động như học tập, thiết kế, xây dựng, kiến ​​trúc, thí nghiệm khoa học, … giúp tiết kiệm thời gian, công sức và tiền bạc đồng thời nâng cao năng suất làm việc.

Thách thức của kinh tế tri thức là gì?

Bên cạnh những lợi ích và cơ hội mà nền kinh tế tri thức mang lại, con người trên thế giới luôn đứng trước những thách thức mới. Những thách thức này đòi hỏi thế giới phải liên tục đổi mới và tìm ra giải pháp. Những thách thức chính mà mọi người phải đối mặt là gì? Câu trả lời chính là:

  • Con người phải không ngừng học hỏi và sáng tạo những cái mới để thích nghi và theo kịp. Điều này dẫn đến việc mọi người làm việc như một cái máy mà không có thời gian nghỉ ngơi để tìm kiếm những điều mới mẻ;
  • Công nghệ và kỹ thuật luôn thay đổi, dẫn đến lãng phí và ảnh hưởng đến môi trường;
  • Khoảng cách giàu nghèo gia tăng, nguy cơ thất nghiệp gia tăng;
  • Áp dụng quá nhiều khoa học công nghệ hiện đại như tự động hóa, robot thay thế sức lao động khiến con người quá phụ thuộc vào công nghệ, ít vận động ảnh hưởng đến sức khỏe;
  • Tình trạng nghiện các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính và lối sống ảo của giới trẻ ngày càng gia tăng.

Giải pháp phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam

giải pháp phát triển kinh tế tri thức ở việt nam

Nếu như muốn phát triển kinh tế tri thức ở nước ta thì các bạn có thể áp dụng các giải pháp như dưới đây. Bao gồm:

  • Thứ nhất, đổi mới cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý mới phù hợp với sự phát triển của kinh tế tri thức. 
  • Thứ hai, phát triển mạnh mẽ nguồn lao động trí óc, nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài. Tập trung đầu tư phát triển giáo dục và đổi mới giáo dục. 
  • Thứ ba, tăng cường năng lực khoa học và công nghệ quốc gia để có thể tiếp thu, làm chủ và vận dụng sáng tạo những tri thức khoa học và công nghệ mới nhất của thế giới cần thiết cho sự phát triển của đất nước, ở từng giai đoạn tạo ra công nghệ đặc thù của quốc gia, xây dựng nền khoa học – công nghệ tiên tiến của Việt Nam.
  • Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin phục vụ công nghiệp hóa và nâng cấp. 
  • Thứ năm, đẩy mạnh đầu tư cho nghiên cứu khoa học và công nghệ để tạo cơ sở công nghệ cho phát triển đất nước theo hướng hiện đại, tạo yếu tố nền tảng của nền kinh tế tri thức. 
  • Thứ sáu, từng bước đào tạo và phát triển nguồn lực trí thức.
  • Thứ bảy, tích cực, chủ động hội nhập quốc tế để tranh thủ các nguồn lực bên ngoài kết hợp với nội lực để phát triển khoa học và công nghệ.

Tổng kết

Qua bài viết này, Taichinh.vip muốn giới thiệu đến các bạn những thông tin liên quan tới nền kinh tế tri thức, cũng như là lời giải đáp cho câu hỏi “Kinh tế tri thức là gì?”. Nếu bạn cảm thấy kiến thức mà chúng tôi truyền tải là có giá trị thì đừng ngần ngại việc chia sẻ nó đến với mọi người nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.